แรงงานต่างด้าวในไทยมีกี่แบบ ต้องทำอะไรบ้างถึงทำงานได้ถูกกฎหมาย
Foreign Worker Guide
แรงงานต่างด้าวในไทยมีกี่แบบ และต้องทำอะไรบ้างถึงจะทำงานได้ถูกกฎหมาย
คู่มืออธิบายประเภทของแรงงานต่างด้าวตามกฎหมายไทย ความต่างระหว่างระบบ MOU กับกลุ่มที่ผ่อนผันตามมติคณะรัฐมนตรี ขั้นตอนตั้งแต่ต้นทางจนถึงวันเริ่มงาน และวิธีตรวจสอบว่าแรงงานของท่านอยู่ในกลุ่มใด
Question 01
แรงงานต่างด้าวในไทยมีกี่ประเภท
ตอบสั้น: แบ่งตามมาตราที่ใช้ขออนุญาตทำงานภายใต้พระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 โดยกลุ่มที่โรงงานและสถานประกอบการพบมากที่สุดคือกลุ่ม MOU และกลุ่มที่ได้รับการผ่อนผันตามมติคณะรัฐมนตรี
กลุ่มทั่วไป รวมถึงระบบ MOU
คนต่างด้าวที่เข้ามาทำงานโดยได้รับใบอนุญาตทำงานตามปกติ ครอบคลุมทั้งแรงงานที่นำเข้าตามบันทึกความเข้าใจระหว่างรัฐบาล (MOU) และผู้เชี่ยวชาญหรือพนักงานต่างชาติในบริษัท
กลุ่มส่งเสริมการลงทุน
คนต่างด้าวที่ทำงานกับกิจการที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุนตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมการลงทุนหรือกฎหมายอื่น ใช้ช่องทางและเงื่อนไขเฉพาะของหน่วยงานที่ให้การส่งเสริม
กลุ่มที่มีสถานะเฉพาะ
คนต่างด้าวที่ไม่มีสัญชาติไทยแต่มีถิ่นที่อยู่ในราชอาณาจักร หรือกลุ่มที่ได้รับการผ่อนผันให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการเฉพาะตามที่กฎหมายกำหนด
กลุ่มผ่อนผันตามมติคณะรัฐมนตรี
คนต่างด้าวที่คณะรัฐมนตรีมีมติให้ผ่อนผันให้ทำงานได้เป็นการชั่วคราวตามช่วงเวลาและเงื่อนไขที่ประกาศไว้ กลุ่มนี้คือกลุ่มที่ต้องติดตามมติใหม่อยู่เสมอ
กลุ่มชายแดน ไป–กลับ หรือตามฤดูกาล
คนต่างด้าวสัญชาติของประเทศที่มีชายแดนติดกับไทย ซึ่งเข้ามาทำงานในลักษณะไป–กลับหรือตามฤดูกาลในพื้นที่ที่กำหนด
กลุ่มที่พบมากที่สุดในโรงงาน
ในทางปฏิบัติ แรงงานสัญชาติเมียนมา ลาว กัมพูชา และเวียดนามในโรงงาน มักอยู่ในสองกลุ่มคือ MOU และกลุ่มผ่อนผันตามมติคณะรัฐมนตรี ซึ่งมีวันหมดอายุและขั้นตอนต่ออายุคนละชุดกัน
Question 02
MOU กับ มติคณะรัฐมนตรี ต่างกันอย่างไร
| หัวข้อ | ระบบ MOU | กลุ่มผ่อนผันตามมติคณะรัฐมนตรี |
|---|---|---|
| ที่มา | บันทึกความเข้าใจระหว่างรัฐบาลไทยกับประเทศต้นทาง | มติคณะรัฐมนตรีที่ผ่อนผันให้แรงงานที่อยู่ในไทยแล้วทำงานต่อได้ชั่วคราว |
| แรงงานอยู่ที่ไหนตอนเริ่มเรื่อง | อยู่ที่ประเทศต้นทาง แล้วเดินทางเข้ามาอย่างถูกต้อง | อยู่ในประเทศไทยแล้ว |
| วาระการจ้าง | เป็นไปตามเงื่อนไขของ MOU และต้องดำเนินการใหม่เมื่อครบวาระ | เป็นไปตามช่วงเวลาที่ระบุในมติแต่ละฉบับ |
| สิ่งที่ต้องติดตาม | รอบเอกสารของแรงงานแต่ละคน | ประกาศและมติฉบับใหม่ที่ออกมาเป็นระยะ |
| ความเสี่ยงที่พบบ่อย | เอกสารต้นทางล่าช้าทำให้แรงงานเข้าไม่ทันรอบผลิต | พลาดกำหนดยื่นตามมติ ทำให้แรงงานทำงานต่อไม่ได้ |
Question 03
แรงงานต่างด้าวต้องผ่านอะไรบ้างถึงจะทำงานในไทยได้
ตอบสั้น: ต้องมีเอกสารประจำตัวที่ใช้ได้ มีวีซ่าหรือสิทธิอยู่ในราชอาณาจักร มีใบอนุญาตทำงานที่ระบุนายจ้างและลักษณะงาน ผ่านการตรวจสุขภาพ และเข้าสู่ระบบประกันสังคมหรือประกันสุขภาพตามที่กฎหมายกำหนด
นายจ้างยื่นความต้องการจ้าง
ระบุจำนวน ตำแหน่ง ค่าจ้าง และสวัสดิการ พร้อมเอกสารของสถานประกอบการ เพื่อขออนุญาตนำคนต่างด้าวเข้ามาทำงาน
ดำเนินการที่ประเทศต้นทาง กรณี MOU
ประเทศต้นทางคัดเลือกและจัดทำบัญชีรายชื่อ พร้อมเอกสารประจำตัวและหนังสือเดินทาง
ขอวีซ่าและเดินทางเข้าประเทศ
เข้ามาตามช่องทางที่ถูกต้อง และผ่านการตรวจที่ด่านตรวจคนเข้าเมือง
ตรวจสุขภาพและทำประกัน
ตรวจสุขภาพกับสถานพยาบาลที่กำหนด และเข้าระบบประกันสังคมหรือซื้อประกันสุขภาพตามกรณี
รับใบอนุญาตทำงาน
ใบอนุญาตระบุนายจ้าง ประเภทงาน และสถานที่ทำงาน การทำงานนอกเหนือจากที่ระบุไว้ถือว่าผิดเงื่อนไข
นายจ้างแจ้งการรับเข้าทำงาน
แจ้งต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องภายในกำหนดเวลา และขึ้นทะเบียนประกันสังคมภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มงาน
ดูแลรอบเอกสารต่อเนื่อง
ต่ออายุใบอนุญาตทำงานและวีซ่าตามรอบ รายงานตัวตามกำหนด และแจ้งเมื่อมีการออกจากงาน
Question 04
มติคณะรัฐมนตรีเกี่ยวกับแรงงานต่างด้าวมีกี่ฉบับ และฉบับไหนที่ยังมีผล
ตอบสั้น: มติออกมาเป็นระยะและทับซ้อนกันหลายฉบับ แต่ละฉบับกำหนดกลุ่มแรงงานและวันสิ้นสุดของตัวเอง สิ่งที่นายจ้างต้องรู้จึงไม่ใช่จำนวนฉบับ แต่คือแรงงานของตนอยู่ในมติฉบับใดและมีกำหนดเมื่อใด
ขยายเวลากลุ่มมติเดิม
ขยายเวลาให้กลุ่มตามมติ 24 กันยายน 2567 ที่เดิมสิ้นสุด 31 มีนาคม 2569 ออกไปเป็น 31 มีนาคม 2570 และกลุ่มตามมติ 4 กุมภาพันธ์ 2568 ที่เดิมสิ้นสุด 13 กุมภาพันธ์ 2569 ออกไปเป็น 13 กุมภาพันธ์ 2570
บริหารจัดการแรงงานสามสัญชาติ
มาตรการบริหารจัดการการทำงานของแรงงานต่างด้าว ซึ่งเป็นฐานของกลุ่มที่ได้รับการขยายเวลาในมติฉบับต่อมา
ขยายเวลาต่อเนื่อง
ขยายเวลาให้แรงงานที่ขึ้นทะเบียนตามมติ 11 พฤศจิกายน 2568 ซึ่งเดิมสิ้นสุด 11 ธันวาคม 2569 ออกไปเป็น 11 ธันวาคม 2570
วันที่และเงื่อนไขข้างต้นเป็นการสรุปจากมติที่ประกาศแล้ว รายละเอียดการปฏิบัติ ช่องทางยื่น และค่าธรรมเนียม จะมีผลเมื่อกระทรวงแรงงานและกระทรวงมหาดไทยออกประกาศรองรับ กรุณาตรวจสอบประกาศฉบับล่าสุดจากกรมการจัดหางาน หรือสอบถามบริษัทฯ ก่อนดำเนินการทุกครั้ง
Question 05
จะรู้ได้อย่างไรว่าแรงงานของเราอยู่กลุ่มไหน
ตอบสั้น: ดูจากเอกสารสามอย่างของแรงงานแต่ละคน คือ ใบอนุญาตทำงาน หนังสือเดินทางหรือเอกสารใช้แทน และตราประทับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักร
ดูใบอนุญาตทำงาน
ตรวจชื่อนายจ้าง ประเภทงาน สถานที่ทำงาน และวันหมดอายุ หากชื่อนายจ้างไม่ตรงกับที่ทำงานอยู่จริง ต้องดำเนินการเปลี่ยนนายจ้างให้ถูกต้องก่อน
ดูเอกสารประจำตัว
หนังสือเดินทาง เอกสารรับรองบุคคล หรือบัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทย จะบอกได้ว่าแรงงานเข้ามาด้วยช่องทางใด
ดูวันสิ้นสุดสิทธิอยู่ในราชอาณาจักร
ตราประทับหรือรายการอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรจะกำหนดวันที่ต้องดำเนินการต่อ ซึ่งมักเป็นคนละวันกับวันหมดอายุใบอนุญาตทำงาน
Question 06
นายจ้างมีหน้าที่อะไรบ้าง และถ้าไม่ทำตามมีโทษอย่างไร
- จ้างเฉพาะคนต่างด้าวที่มีใบอนุญาตทำงานที่ถูกต้อง และให้ทำเฉพาะงานที่ระบุไว้
- แจ้งการรับเข้าทำงานและการออกจากงานภายในกำหนดเวลา
- ขึ้นทะเบียนประกันสังคมภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มงาน และนำส่งเงินสมทบตามกำหนด
- ไม่ยึดเอกสารประจำตัวของแรงงานไว้
- ติดตามวันหมดอายุของเอกสารและดำเนินการต่ออายุก่อนครบกำหนด
การจ้างคนต่างด้าวโดยไม่มีใบอนุญาตทำงาน หรือให้ทำงานนอกเหนือจากที่ได้รับอนุญาต มีทั้งโทษปรับและโทษจำคุกตามฐานความผิดที่กฎหมายกำหนด ส่วนคนต่างด้าวที่ทำงานโดยไม่ได้รับอนุญาตก็มีความผิดเช่นกัน
นอกจากโทษตามกฎหมาย ผลกระทบที่ตามมามักหนักกว่า คือกำลังผลิตหายทันทีเมื่อแรงงานต้องหยุดงาน และผลต่อการตรวจประเมินจากลูกค้าปลายทาง
FAQ
คำถามที่พบบ่อย
แรงงานต่างด้าวเปลี่ยนนายจ้างได้หรือไม่
ได้ตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด โดยต้องดำเนินการและแจ้งภายในกำหนดเวลา ไม่สามารถย้ายไปทำงานกับนายจ้างใหม่ก่อนดำเนินการให้ถูกต้อง
ใบอนุญาตทำงานมีอายุกี่ปี
โดยทั่วไปมีอายุครั้งละไม่เกิน 2 ปี และควรยื่นต่ออายุก่อนวันหมดอายุไม่น้อยกว่า 30 วัน ทั้งนี้บางกลุ่มมีกำหนดตามมติคณะรัฐมนตรีที่ใช้บังคับกับกลุ่มนั้น
แรงงานต่างด้าวต้องเข้าประกันสังคมหรือไม่
ลูกจ้างต่างด้าวที่มีใบอนุญาตทำงานถูกต้องเข้าเป็นผู้ประกันตนตามมาตรา 33 เช่นเดียวกับลูกจ้างไทย นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มทำงาน
งานอะไรบ้างที่คนต่างด้าวทำไม่ได้
กระทรวงแรงงานประกาศกำหนดงานที่ห้ามคนต่างด้าวทำและงานที่อนุญาตให้ทำได้ ควรตรวจสอบลักษณะงานของตำแหน่งก่อนบรรจุทุกครั้ง เพราะชื่อตำแหน่งกับลักษณะงานจริงอาจไม่ตรงกัน
เอกสารหมดอายุไปแล้วยังแก้ไขได้หรือไม่
ขึ้นอยู่กับประเภทเอกสารและระยะเวลาที่ล่วงเลย บางกรณีมีช่องทางดำเนินการต่อ บางกรณีต้องเริ่มกระบวนการใหม่ ควรแจ้งวันหมดอายุให้ผู้ดำเนินการทราบทันทีเพื่อประเมินทางเลือกที่เหลืออยู่
ถ้าต้องการแรงงานเพิ่ม ควรเริ่มจากอะไร
เริ่มจากตรวจสอบว่าต้องการนำเข้าใหม่ตามระบบ MOU หรือรับโอนแรงงานที่อยู่ในไทยแล้ว จากนั้นประเมินระยะเวลาที่ใช้กับรอบการผลิต เพราะสองช่องทางนี้ใช้เวลาไม่เท่ากัน
Related Pages
ข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
Contact
ไม่แน่ใจว่าแรงงานของท่านอยู่กลุ่มไหน
แจ้งจำนวนแรงงาน สัญชาติ และวันหมดอายุที่ปรากฏบนเอกสาร ทีมงานจะตรวจสอบให้ว่าอยู่ในกลุ่มใด ต้องดำเนินการอะไร และมีเวลาเหลือเท่าไร ติดต่อทางโทรศัพท์หรือไลน์ @jobsworker ซึ่งมีแอดมินคอยตอบ
เนื้อหาในหน้านี้เป็นการสรุปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หลักเกณฑ์ กำหนดเวลา และค่าธรรมเนียมอาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศของหน่วยงานราชการ
