ต่างด้าวขายของหน้าร้าน ทำได้ไหม เงื่อนไขที่นายจ้างต้องรู้

อัปเดตล่าสุด 5 กันยายน 2569

งานขายของหน้าร้านเป็นงานที่ห้ามคนต่างด้าวทำ แต่เป็นการห้ามแบบมีเงื่อนไข ไม่ใช่ห้ามเด็ดขาด นายจ้างที่ทำครบตามเงื่อนไขให้แรงงานต่างด้าวยืนขายของหน้าร้านได้ตามกฎหมาย สิ่งที่ผิดกันบ่อยที่สุดคือให้ขายไปก่อนแล้วค่อยไปแก้ใบอนุญาตทำงานทีหลัง ซึ่งผิดตั้งแต่วันแรกที่ให้ทำ

กฎหมายที่ใช้

ประกาศกรมการจัดหางาน เรื่อง เงื่อนไขการรับคนต่างด้าวเข้าทำงานกรรมกรและงานขายของหน้าร้านกับนายจ้าง ลงวันที่ 8 มิถุนายน 2563 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 137 ตอนพิเศษ 135 ง วันที่ 9 มิถุนายน 2563 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 20 มิถุนายน 2563

ออกโดยอาศัยอำนาจตามข้อ 5 วรรคสอง ของประกาศกระทรวงแรงงาน เรื่อง กำหนดงานที่ห้ามคนต่างด้าวทำ ลงวันที่ 1 เมษายน 2563 โดยงานทั้งสองประเภทอยู่ในบัญชีสี่ท้ายประกาศฉบับนั้น

บัญชีสี่ กำหนดนิยามไว้ 2 งาน

นิยามนี้กว้างกว่าที่หลายคนเข้าใจ ร้านในตลาดสด แผงลอย และร้านริมถนน อยู่ในนิยามเดียวกับร้านค้าปลีกที่มีหน้าร้านจริง

ใครมีสิทธิทำงานขายของหน้าร้าน

• ต้องเป็นคนต่างด้าวที่เข้ามาตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองภายใต้ MOU คือบันทึกความตกลงหรือบันทึกความเข้าใจที่รัฐบาลไทยทำไว้กับรัฐบาลต่างประเทศ
• ต้องสื่อสารภาษาไทยได้ ประกาศระบุคุณสมบัตินี้ไว้ในข้อ 3 สำหรับงานขายของหน้าร้านโดยเฉพาะ
• กลุ่มที่ได้รับการผ่อนผัน ประกาศผ่อนผันกำหนดให้มีสิทธิทำงานได้เช่นเดียวกับกลุ่ม MOU และให้นำประกาศกำหนดงานที่ห้ามคนต่างด้าวทำ กับประกาศเงื่อนไขฉบับนี้ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

คุณสมบัติของนายจ้าง

นายจ้างที่จะให้คนต่างด้าวทำงานขายของหน้าร้านได้ ต้องเป็นผู้ประกอบพาณิชยกิจที่จดทะเบียนพาณิชย์ และได้รับใบทะเบียนพาณิชย์ตามกฎหมายว่าด้วยทะเบียนพาณิชย์

กรณีเป็นกิจการที่ได้รับการยกเว้นไม่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ ให้แสดงหลักฐานการอนุญาต การรับรอง หรือเอกสารที่ทางราชการออกให้เพื่อประกอบพาณิชยกิจตามกฎหมายอื่น แทนใบทะเบียนพาณิชย์

รับได้กี่คน

กรณีกิจการที่มีเงินได้ในปีภาษีที่ผ่านมา

กรณีเพิ่งเริ่มประกอบพาณิชยกิจหรือเพิ่งจดทะเบียนนิติบุคคล และไม่มีเงินได้ในปีภาษีที่ผ่านมา

เพดานสูงสุดของทั้งประกาศคือ 20 คน ไม่ว่าจะเข้าเกณฑ์ทางใดก็ตาม

ขั้นตอนที่ต้องทำก่อนให้แรงงานยืนหน้าร้าน

1. ตรวจคุณสมบัตินายจ้าง มีใบทะเบียนพาณิชย์ หรือหลักฐานที่ใช้แทนได้
2. ตรวจสิทธิของแรงงาน เข้ามาตาม MOU หรืออยู่ในกลุ่มผ่อนผันที่ประกาศให้สิทธิเทียบเท่า และสื่อสารภาษาไทยได้
3. คำนวณจำนวนที่รับได้จากภาษีที่ชำระจริงในปีภาษีที่ผ่านมา และจำนวนลูกจ้างคนไทย
4. ยื่นคำขอเปลี่ยนรายการในใบอนุญาตทำงาน พร้อมเอกสารและหลักฐานต่อนายทะเบียน
5. รอนายทะเบียนออกใบอนุญาตทำงานให้ใหม่ หรือสลักหลังใบอนุญาตทำงานเดิม
6. เมื่อใบอนุญาตแสดงสิทธิทำงานขายของหน้าร้านกับนายจ้างรายนั้นแล้ว จึงเริ่มให้ทำงานได้

ประกาศข้อ 5 เขียนไว้ชัดว่าสิทธิเกิดขึ้น ก็ต่อเมื่อ นายทะเบียนออกใบอนุญาตใหม่หรือสลักหลังแล้วเท่านั้น แรงงานที่เป็นผู้มีสิทธิเปลี่ยนนายจ้างตามมาตรา 50 หรือมาตรา 51 และมาตรา 52 ก็ต้องยื่นเปลี่ยนรายการเช่นเดียวกัน ไม่ว่าเคยทำงานใดมาก่อน

ในทางกลับกัน แรงงานที่ได้รับอนุญาตให้ทำงานกรรมกรหรือขายของหน้าร้านอยู่แล้ว หากจะให้ไปทำงานอื่นที่ห้ามคนต่างด้าวทำโดยมีเงื่อนไขตามบัญชีสาม ก็ต้องยื่นเปลี่ยนรายการในใบอนุญาตทำงานก่อนเช่นกัน

ยื่นคำขอที่ไหน

ยื่น ณ ท้องที่อันเป็นที่ตั้งของสถานที่ทำงาน ไม่ใช่ที่ตั้งสำนักงานใหญ่

• ในเขตกรุงเทพมหานคร ยื่นที่สำนักงานจัดหางานกรุงเทพมหานครพื้นที่
• ในจังหวัดอื่น ยื่นที่สำนักงานจัดหางานจังหวัด

ถ้าไม่ทำให้ถูกต้อง

5 จุดที่นายจ้างพลาดบ่อย

1. ให้ยืนขายของก่อน แล้วค่อยไปแก้ใบอนุญาต ผิดตั้งแต่วันแรกที่ให้ทำ ไม่ใช่ผิดตอนถูกตรวจ
2. นับโควตาจากจำนวนพนักงานทั้งหมด เกณฑ์หลักคือภาษีเงินได้ที่ชำระจริงในปีภาษีที่ผ่านมา จำนวนลูกจ้างคนไทยใช้ได้ก็ต่อเมื่อรับครบตามเกณฑ์ภาษีแล้ว
3. คิดว่าแผงลอยกับร้านในตลาดไม่นับ บัญชีสี่รวมไว้ในนิยามเดียวกัน
4. ย้ายแรงงานจากไลน์ผลิตไปเชียร์สินค้าหน้าร้านชั่วคราว ถือเป็นการทำงานนอกเงื่อนไข ต้องเปลี่ยนรายการในใบอนุญาตก่อน
5. ยื่นผิดสำนักงาน ต้องยึดตามที่ตั้งสถานที่ทำงานของแรงงาน

คำถามที่พบบ่อย

แรงงานกลุ่มผ่อนผันหรือบัตรชมพู ขายของหน้าร้านได้ไหม

ได้ ถ้าประกาศผ่อนผันที่ใช้กับกลุ่มนั้นกำหนดให้มีสิทธิทำงานเช่นเดียวกับคนต่างด้าวที่เข้ามาตาม MOU และให้นำประกาศเงื่อนไขการรับคนต่างด้าวเข้าทำงานกรรมกรและงานขายของหน้าร้านมาใช้บังคับโดยอนุโลม ทั้งนี้ยังต้องยื่นเปลี่ยนรายการในใบอนุญาตทำงานเหมือนกัน

ร้านไม่ได้จดทะเบียนพาณิชย์ ให้ต่างด้าวขายของหน้าร้านได้ไหม

ถ้าเป็นกิจการที่กฎหมายยกเว้นไม่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ ให้ใช้หลักฐานการอนุญาต การรับรอง หรือเอกสารที่ทางราชการออกให้แทนได้ แต่ถ้าไม่มีเอกสารใดเลย ถือว่ายังไม่มีคุณสมบัติตามข้อ 3

ต้องสอบภาษาไทยหรือไม่

ประกาศกำหนดว่าคนต่างด้าวต้องสื่อสารภาษาไทยได้ แต่ไม่ได้กำหนดรูปแบบการวัดผลไว้ในตัวประกาศ แนวปฏิบัติจึงขึ้นกับสำนักงานจัดหางานในพื้นที่ ควรสอบถามก่อนยื่น

รับได้สูงสุดกี่คน

สูงสุด 20 คน ตามเพดานในข้อ 4 ของประกาศ

แรงงานทำงานกรรมกรอยู่แล้ว อยากให้ช่วยขายของหน้าร้านด้วย ต้องทำอะไร

ต้องยื่นคำขอเปลี่ยนรายการในใบอนุญาตทำงานพร้อมเอกสารต่อนายทะเบียน และรอให้นายทะเบียนออกใบอนุญาตใหม่หรือสลักหลังใบอนุญาตเดิมก่อน จึงจะให้ทำงานขายของหน้าร้านได้

ตรวจแล้วพบว่าให้แรงงานขายของหน้าร้านอยู่โดยไม่ได้แก้ใบอนุญาต ควรทำอย่างไร

หยุดให้ทำงานส่วนนั้นทันที แล้วยื่นคำขอเปลี่ยนรายการในใบอนุญาตทำงานให้ถูกต้อง พร้อมตรวจสอบว่าจำนวนที่รับอยู่ยังอยู่ในเพดานตามเกณฑ์ภาษีและลูกจ้างคนไทยหรือไม่

เรื่องที่เกี่ยวข้อง

• ค่าธรรมเนียมราชการงานแรงงานต่างด้าว และตารางค่าปรับ
• ดาวน์โหลดแบบฟอร์มแรงงานต่างด้าว บต.50 บต.52 บต.61
• มติคณะรัฐมนตรีเรื่องแรงงานต่างด้าว รวมทุกฉบับ
• งานเอกสารแรงงานต่างด้าวที่ JOBS ทำแทนนายจ้าง

ตรวจสอบข้อมูลจากต้นทาง

• ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 137 ตอนพิเศษ 135 ง หน้า 15 ถึง 17 วันที่ 9 มิถุนายน 2563
• กรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน — www.doe.go.th
• สายด่วนกระทรวงแรงงาน 1506 กด 2