บัตรสีชมพู บัตรขาว พื้นที่สูง ลี้ภัย ต่างกันอย่างไร
คู่มือนายจ้าง: อ่านบัตรของคนที่มาสมัครงานให้ออกใน 2 จุด — ชื่อกลุ่มใต้เลข 13 หลัก และตัวเลขที่ขึ้นต้น พร้อมตารางใบอนุญาตทำงาน 5 รูปแบบ
เริ่มที่นี่
อ่านบัตรให้ออก ดู 2 จุดเท่านั้น
คนที่ถือบัตรซึ่งไม่ใช่บัตรประชาชนไทย ไม่ได้เป็น “แรงงานต่างด้าว” เหมือนกันหมด บางกลุ่มเป็นคนที่อยู่ในไทยมานานและกำลังรอสัญชาติไทย บางกลุ่มเป็นแรงงานนำเข้าจริง สองกลุ่มนี้ใช้กฎหมายคนละชุด และนายจ้างมีหน้าที่คนละอย่าง
ชื่อกลุ่มที่พิมพ์ใต้เลข 13 หลัก
บนบัตรจะมีชื่อกลุ่มกำกับไว้ เช่น บุคคลบนพื้นที่สูง · กลุ่มชาติพันธุ์ · เมียนมา (Myanmar) · ลาว (Laos) · คนต่างด้าวเข้าเมือง ชื่อกลุ่มนี้บอกได้ทันทีว่าคนนี้อยู่ในกระบวนการไหน
ตัวเลขที่ขึ้นต้นเลข 13 หลัก
หลักแรกบอกประเภทบุคคลตามกฎหมายทะเบียนราษฎร และหลักที่ 6–7 บอกกลุ่มชาติพันธุ์หรือกลุ่มที่ถูกสำรวจ ดูตารางด้านล่าง
สี่กลุ่มที่นายจ้างเจอบ่อย
คนถือบัตรมี 4 กลุ่ม ไม่ใช่กลุ่มเดียว
คนไร้สัญชาติที่อยู่ในไทยมานาน (ชาวเขา / กลุ่มชาติพันธุ์)
เป็นคนที่อยู่ในไทยมานานแล้ว กฎหมายและนโยบายไทยยอมรับความกลมกลืนแล้ว จึงอยู่ระหว่างรอกระบวนการถือบัตรประชาชนไทย บางคนสืบสายโลหิตไทยรอตรวจ DNA บางคนเกิดในไทยรอการรับรองสัญชาติไทยโดยการเกิด บางคนเกิดนอกไทยรอการแปลงสัญชาติ
แรงงานต่างด้าว เมียนมา ลาว กัมพูชา
เป็นคนต่างด้าวแท้ที่กฎหมายไทยยอมรับให้เข้ามาทำงานเป็นแรงงานทดแทน หากจะถือสัญชาติไทยต้องแปลงสัญชาติ ส่วนบุตรที่เกิดในไทยจะถือสัญชาติไทยได้เมื่อจบปริญญาตรี
คนต่างด้าวสัญชาติอื่นที่เข้าเมืองตามกฎหมาย
เข้ามาในไทยด้วยเหตุตามกฎหมายคนเข้าเมือง หากจะถือสัญชาติไทยต้องแปลงสัญชาติ บุตรที่เกิดในไทยแต่ถือสัญชาติอื่นแล้ว ก็ต้องแปลงสัญชาติเช่นกัน
คนไทยที่สละสัญชาติไทยไปถือสัญชาติอื่น
คนสัญชาติไทยในต่างประเทศที่จำเป็นต้องสละสัญชาติไทย เพราะบางประเทศห้ามถือสองสัญชาติ กฎหมายไทยยอมรับให้กลับคืนสัญชาติไทยได้
เลข 13 หลัก
หลักแรกบอกอะไร
หลักแรกของเลขประจำตัว 13 หลัก คือประเภทบุคคลตามกฎหมายทะเบียนราษฎร นี่คือจุดที่ดูเร็วที่สุดว่าคนตรงหน้าเป็นคนสัญชาติไทยหรือไม่
| ขึ้นต้นด้วย | หมายถึง |
|---|---|
| 1 | คนสัญชาติไทยที่เกิดในไทยและแจ้งเกิดภายในกำหนด |
| 2 | คนสัญชาติไทยที่เกิดในไทยแต่แจ้งเกิดเกินกำหนด |
| 3 | คนสัญชาติไทยหรือคนต่างด้าวที่มีชื่อในทะเบียนบ้านอยู่แล้วก่อน 31 พ.ค. 2527 |
| 4 | คนสัญชาติไทยหรือคนต่างด้าวที่ย้ายเข้าทะเบียนบ้านช่วงต้นปี 2527 |
| 5 | คนสัญชาติไทยที่ตกสำรวจ หรือเพิ่มชื่อเข้าทะเบียนบ้านภายหลัง |
| 6 | ผู้เข้าเมืองโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย และผู้เข้าเมืองโดยชอบแต่อยู่ชั่วคราว — ยังไม่ได้สัญชาติไทย |
| 7 | บุตรของบุคคลประเภท 6 ที่เกิดในประเทศไทย — ยังไม่ได้สัญชาติไทย |
| 8 | คนต่างด้าวที่เข้าเมืองโดยชอบด้วยกฎหมาย หรือผู้ที่ได้สัญชาติไทยแล้ว ตั้งแต่ 31 พ.ค. 2527 |
| 0 | บุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียน (ที่นายจ้างมักเรียกว่า “บัตรขาว” หรือ “บัตรเลขศูนย์”) |
| 00 | แรงงานต่างด้าว 3 สัญชาติ ตามทะเบียนประวัติของแรงงานต่างด้าว |
หลักที่ 6 และ 7 บอกกลุ่ม — ใช้แยกว่าเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ใด ตัวอย่างรหัสที่พบบ่อย
| หลัก 6-7 | กลุ่มบุคคล |
|---|---|
| 50 | บุคคลบนพื้นที่สูง |
| 54–56 | ผู้พลัดถิ่นสัญชาติพม่า |
| 57–59 | ญวนอพยพ ลาวอพยพ เนปาลอพยพ |
| 61 | ไทยลื้อ |
| 62–67 | มลาบรี และผู้อพยพเชื้อสายไทยจากกัมพูชา |
| 71–73 | ชุมชนบนพื้นที่สูง และแรงงานต่างด้าว |
| 89 | บุคคลที่เพิ่มชื่อตามการสำรวจสถานะ |
ใบอนุญาตทำงาน
ใบอนุญาตทำงานมี 5 รูปแบบ
นอกจากขอใบอนุญาตให้ถูกต้องแล้ว นายจ้างต้องตรวจด้วยว่าแรงงานคนนั้นต้องใช้ใบอนุญาตแบบใด เพราะรายละเอียดเปลี่ยนตลอด ต้องติดตามประกาศจากหน่วยงานอย่างสม่ำเสมอ
| แบบ | ใช้กับใคร |
|---|---|
| เล่มสีน้ำเงิน | กลุ่มช่างฝีมือหรือชำนาญการ แรงงานนำเข้าตาม MOU แรงงานที่ผ่านการตรวจสัญชาติและข้อมูลส่วนบุคคลเบื้องต้นแล้ว และแรงงานในกิจการแปรรูปสัตว์น้ำ — ต้องใช้คู่กับบัตรแรงงานต่างด้าว 3 สัญชาติ |
| แผ่นสีเหลือง | แรงงานตามฤดูกาล ที่เดินทางไป-กลับระหว่างประเทศของตนกับแหล่งทำงานตามช่วงที่มีงาน |
| เล่มสีส้ม | แรงงานในกิจการประมง ครอบคลุมทุกกลุ่มงานทางทะเล ยกเว้นแรงงานประมงทะเลที่ใช้บัตร 3 สัญชาติ |
| บัตร 3 สัญชาติ | กลุ่มที่จดทะเบียนตามมติคณะรัฐมนตรี ทำงานได้หลายประเภทกิจการรวมถึงประมงทะเล — บนบัตรจะมีคำว่า “ใบอนุญาตทำงาน” และแยกสีตามสัญชาติ เมียนมาสีเขียว ลาวสีฟ้า กัมพูชาสีน้ำตาล |
| บัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทย | ใช้กับกลุ่มที่จดทะเบียนในกิจการแปรรูปสัตว์น้ำและประมงทะเล — ไม่ใช่ใบอนุญาตทำงาน และไม่มีคำว่า “ใบอนุญาตทำงาน” บนบัตร ต้องมีเล่มสีน้ำเงินหรือเล่มสีส้มประกอบด้วย |
คำถามที่ถามบ่อย
เลขแต่ละตัว เท่ากับบัตรคนละประเภทเลยหรือเปล่า
ไม่ตรงกันเสียทีเดียว — เลข 13 หลักบอกสถานะของบุคคลตามทะเบียนราษฎร ไม่ได้บอกชนิดบัตรโดยตรง คนหลายสถานะถือบัตรหน้าตาเดียวกันได้ และคนสถานะเดียวกันก็อาจถือเอกสารคนละชุด ขึ้นอยู่กับว่าเข้ากระบวนการไหน เลขจึงใช้คัดกรองเบื้องต้น แล้วต้องอ่านชื่อกลุ่มบนบัตรประกอบเสมอ
| ขึ้นต้นด้วย | สถานะบุคคลตามทะเบียนราษฎร | บัตรที่มักถืออยู่ |
|---|---|---|
| 00 | ทะเบียนประวัติแรงงานต่างด้าว 3 สัญชาติ | บัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทย ที่เรียกกันว่า บัตรสีชมพู — มีสองแบบ แบบที่มีคำว่า “ใบอนุญาตทำงาน” บนบัตร กับแบบที่ไม่มี |
| 6 | ผู้เข้าเมืองโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย และผู้เข้าเมืองโดยชอบแต่อยู่ชั่วคราว | บัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทย — ใช้เลขอย่างเดียวแยกไม่ได้ ว่าเป็นกลุ่มชาติพันธุ์หรือคนต่างด้าวเข้าเมือง ต้องอ่านชื่อกลุ่มบนบัตร |
| 7 | บุตรของบุคคลประเภท 6 ที่เกิดในประเทศไทย | เช่นเดียวกับประเภท 6 |
| 8 | คนต่างด้าวเข้าเมืองโดยชอบด้วยกฎหมาย หรือ ผู้ที่ได้สัญชาติไทยแล้ว | สองสถานะนี้ต่างกันมากแต่เลขขึ้นต้นเหมือนกัน ผู้ที่ได้สัญชาติไทยแล้วถือบัตรประชาชนไทย |
| 0 | บุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียน | บัตรประจำตัวบุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียน ที่เรียกกันว่า บัตรขาว |
| 1–5 | คนสัญชาติไทย | บัตรประจำตัวประชาชนไทย |
สรุปสั้นที่สุด
- เลข 00 คือแรงงานต่างด้าว 3 สัญชาติ กลุ่มนี้แยกได้ชัดที่สุดจากเลขอย่างเดียว
- เลข 6 กับ 7 แยกด้วยเลขไม่ได้ ต้องดูชื่อกลุ่มใต้เลขว่าเป็น “บุคคลบนพื้นที่สูง / กลุ่มชาติพันธุ์” หรือ “คนต่างด้าวเข้าเมือง”
- เลข 8 ดูแค่เลขแล้วพลาดง่ายที่สุด เพราะรวมทั้งคนต่างด้าวเข้าเมืองถูกกฎหมาย และคนที่ได้สัญชาติไทยไปแล้ว
- ไม่ว่าเลขอะไร สิทธิในการทำงานตัดสินที่ใบอนุญาตทำงาน ไม่ใช่ที่บัตรประจำตัว
จุดที่พลาดบ่อยที่สุด
มีบัตรสีชมพู ไม่ได้แปลว่าทำงานได้แล้ว
สี่เรื่องที่ทำให้นายจ้างโดนปรับ
- บัตรสีชมพูมีสองแบบ แบบที่เป็นใบอนุญาตทำงานจะมีคำว่า “ใบอนุญาตทำงาน” พิมพ์อยู่บนบัตร ส่วนแบบที่เป็นเพียงบัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทย ไม่ใช่ใบอนุญาตทำงาน ต้องมีเล่มใบอนุญาตประกอบ ดูแค่สีบัตรไม่พอ ต้องอ่านข้อความบนบัตร
- บัตรขาวหรือบัตรเลขศูนย์ ไม่ใช่ใบอนุญาตทำงาน เป็นบัตรของบุคคลที่ไม่มีสถานะทางทะเบียน การจ้างต้องตรวจสิทธิเป็นรายกรณีก่อนเสมอ
- คนบนพื้นที่สูงไม่ใช่แรงงานต่างด้าว 3 สัญชาติ เป็นคนละกระบวนการและคนละชุดเอกสาร อย่าใช้ขั้นตอนของแรงงาน MOU กับคนกลุ่มนี้
- ผู้หนีภัยการสู้รบที่อยู่ในพื้นที่พักพิงชั่วคราว ไม่ใช่กลุ่มที่จ้างได้ตามขั้นตอนปกติ ต้องตรวจสอบสิทธิและการอนุญาตเป็นรายกรณีกับหน่วยงานก่อนทุกครั้ง
เช็กลิสต์
ก่อนรับเข้าทำงาน ตรวจ 6 ข้อนี้
- อ่านชื่อกลุ่มที่พิมพ์ใต้เลข 13 หลักบนบัตร
- ดูเลขขึ้นต้นของเลข 13 หลัก และหลักที่ 6–7
- ตรวจว่าบนบัตรมีคำว่า “ใบอนุญาตทำงาน” หรือไม่
- ถ้าไม่มี ให้ขอดูเล่มใบอนุญาตทำงานที่ใช้คู่กัน
- ตรวจวันหมดอายุของทั้งบัตรและใบอนุญาต รวมถึงวีซ่าและเอกสารประจำตัว
- ตรวจว่าประเภทงานและนายจ้างที่ระบุในใบอนุญาตตรงกับงานจริงที่จะให้ทำ
ไม่แน่ใจว่าเอกสารของคนที่จะรับเข้าทำงานครบหรือยัง
ใช้เครื่องมือตรวจเอกสารของเราได้ฟรี กรอกวันหมดอายุแล้วระบบจะบอกว่าต้องเริ่มดำเนินการวันไหน ใช้แบบฟอร์มอะไร และถ้าเลยกำหนดมีโทษเท่าไหร่ ข้อมูลอยู่ในเครื่องของคุณเอง ไม่ส่งออกไปไหน
ตรวจสอบเอกสารฟรีดูประกาศราชการฉบับจริงปรึกษาทีมงาน 081-403-4999
