02 ก.ย. อยู่ไทยแบบไหนเสี่ยงผิดกฎหมาย?
อยู่ไทยแบบไหนที่เรียกว่า “ผิดกฎหมาย” ? เช็กให้ชัวร์ก่อนโดนปรับ!
การเข้ามาทำงานในประเทศไทยสำหรับเพื่อนแรงงานชาวเมียนมาและลาว สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการดูแลเอกสารของตนเองให้ถูกต้องอยู่เสมอ เพราะการอยู่แบบ ‘ผิดกฎหมาย’ ไม่เพียงแต่จะทำให้คุณเสี่ยงต่อการถูกส่งกลับประเทศ แต่ยังทำให้คุณเสียสิทธิในการรักษาพยาบาลและการคุ้มครองตามกฎหมายแรงงานอีกด้วย
แบบไหนที่เรียกว่าอยู่ไทย ‘ผิดกฎหมาย’?
หลายคนอาจเข้าใจผิดว่ามีแค่การลักลอบเข้าเมืองเท่านั้นที่ผิดกฎหมาย แต่จริง ๆ แล้วยังมีกรณีอื่น ๆ ที่เพื่อนแรงงานต้องระวัง:
- วีซ่าหมดอายุ: แม้จะเข้าเมืองมาถูกกฎหมายแต่ถ้าไม่ต่อวีซ่าตามกำหนด คุณจะกลายเป็นผู้พำนักเกินกำหนด (Overstay)
- ใบอนุญาตทำงาน (Work Permit) ขาดต่อ: การทำงานโดยไม่มีใบอนุญาต หรือใบอนุญาตหมดอายุ ถือเป็นความผิดร้ายแรง
- ทำงานไม่ตรงกับนายจ้าง: หากคุณเปลี่ยนที่ทำงานใหม่แต่ไม่ได้แจ้งย้ายหรือเปลี่ยนชื่อนายจ้างในเอกสารให้ถูกต้อง ถือว่าผิดเงื่อนไขการอนุญาตทำงาน
- ทำงานที่ห้ามคนต่างด้าวทำ: มีงานบางประเภทที่สงวนไว้เฉพาะคนไทยเท่านั้น
วิธีป้องกันไม่ให้ทำผิดกฎหมาย
เพื่อนแรงงานควรหมั่นเช็กวันหมดอายุในหน้าวีซ่าและเล่ม Work Permit อย่างน้อย 1-2 เดือนก่อนหมดอายุ หากต้องการเปลี่ยนงาน ต้องดำเนินการแจ้งออกและแจ้งเข้ากับนายจ้างใหม่ภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด หากไม่แน่ใจขั้นตอน สามารถศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ กรมการจัดหางาน หรือ สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง
หากคุณพบว่าเอกสารใกล้หมดอายุหรือต้องการเปลี่ยนนายจ้างให้ถูกต้อง อย่าปล่อยทิ้งไว้จนสายเกินไป สามารถปรึกษา บริการนำเข้าแรงงานต่างด้าวถูกกฎหมาย MOU จาก Jobs Worker Service เพื่อช่วยดูแลเอกสารให้คุณอยู่อย่างสบายใจครับ
หกสถานการณ์ที่เจอบ่อย ผิดข้อไหน โทษเท่าไหร่
คำว่าผิดกฎหมายไม่ได้มีแบบเดียว แต่ละกรณีผิดคนละฉบับและโทษไม่เท่ากัน ตารางนี้แยกให้เห็นว่ากรณีของตัวเองอยู่ตรงไหน
| สถานการณ์ | ผิดกฎหมายฉบับใด | โทษ |
|---|---|---|
| วีซ่าหมดอายุแต่ยังอยู่ในไทย | พ.ร.บ. คนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 มาตรา 81 | จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ในทางปฏิบัติเปรียบเทียบปรับวันละ 500 บาท เพดาน 20,000 บาท |
| ใบอนุญาตทำงานหมดอายุแต่ยังทำงานอยู่ | พ.ร.ก. การบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 | ปรับ 5,000 ถึง 50,000 บาท ส่งกลับประเทศ และห้ามขอใบอนุญาตใหม่ 2 ปี |
| ทำงานให้นายจ้างคนอื่นที่ไม่ได้ระบุในใบอนุญาต | พ.ร.ก. 2560 | ปรับ 5,000 ถึง 50,000 บาท และนายจ้างที่รับไว้ถูกปรับ 10,000 ถึง 100,000 บาทต่อคน |
| ทำงานคนละประเภทกับที่ขออนุญาตไว้ | พ.ร.ก. 2560 และประกาศงานที่ห้ามคนต่างด้าวทำ | ปรับสูงสุด 100,000 บาท หากเป็นอาชีพที่สงวนไว้สำหรับคนไทย |
| ไม่แจ้งที่พักอาศัยเมื่ออยู่ครบ 90 วัน | พ.ร.บ. คนเข้าเมือง มาตรา 37 วงเล็บ 5 | ปรับ 2,000 บาทเมื่อมาแจ้งเอง และสูงกว่านั้นหากถูกจับกุม |
| ย้ายที่พักแล้วไม่แจ้ง | พ.ร.บ. คนเข้าเมือง | ปรับตามที่เจ้าหน้าที่กำหนด และมีผลตอนต่อวีซ่าครั้งถัดไป |
เลื่อนตารางไปทางขวาเพื่อดูคอลัมน์ที่เหลือ
อยู่เกินกำหนดนานแค่ไหน ถึงห้ามกลับเข้าไทย
เรื่องที่หนักกว่าค่าปรับคือการถูกห้ามเข้าประเทศ ระยะเวลาห้ามคิดจากจำนวนวันที่อยู่เกิน และต่างกันระหว่างกรณีเดินทางออกเอง กับกรณีถูกจับกุมดำเนินคดี
| อยู่เกินกำหนด | เดินทางออกเอง | ถูกจับกุมดำเนินคดี |
|---|---|---|
| เกิน 90 วัน | ห้ามเข้า 1 ปี | อยู่เกินไม่ถึง 1 ปี ห้ามเข้า 5 ปี |
| เกิน 1 ปี | ห้ามเข้า 3 ปี | |
| เกิน 3 ปี | ห้ามเข้า 5 ปี | อยู่เกิน 1 ปีขึ้นไป ห้ามเข้า 10 ปี |
| เกิน 5 ปี | ห้ามเข้า 10 ปี |
เลื่อนตารางไปทางขวาเพื่อดูคอลัมน์ที่เหลือ
คนที่อยู่เกินแล้วเดินทางออกเองก่อนถูกจับ ได้โทษเบากว่าคนที่ถูกจับกุมอย่างชัดเจน หากรู้ตัวว่าเอกสารขาดแล้ว การรีบเข้าไปดำเนินการหรือเดินทางออกเอง คือทางที่เสียหายน้อยที่สุด
ยังไม่ผิด แต่กำลังจะผิด เช็กสามข้อนี้ทุกเดือน
- วันหมดอายุของพาสปอร์ต ต้องเหลือมากกว่าวันหมดอายุของวีซ่าเสมอ ถ้าพาสปอร์ตหมดก่อน วีซ่าจะต่อไม่ได้
- วันหมดอายุของวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน ปกติเดินคู่กัน แต่บางกรณีไม่ตรงกัน ต้องดูทั้งสองใบ
- รอบแจ้ง 90 วันครั้งถัดไป แจ้งได้ตั้งแต่ 15 วันก่อนครบกำหนด จนถึง 7 วันหลังครบกำหนด
อ้างอิง พ.ร.บ. คนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 · พ.ร.ก. การบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 · สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง · กรมการจัดหางาน · ข้อมูลอัปเดตกันยายน 2569
